EPS ve Mantolama Sözlüğü

Betonarme döşemelerde kirişler arasına yerleştirilen, yapının ölü yükünü azaltan ve ısı/ses yalıtımı sağlayan EPS strafordan üretilmiş hafif dolgu bloğu. Türkiye'de yapı malzemesi olarak G işareti gerektirir.

Bir malzemenin %10 deformasyon altında ulaştığı basınç değeri. kPa biriminde ölçülür. Asmolen ve döşeme dolgu için yüksek değerler gerekirken, mantolama EPS'i için 100–150 kPa yeterlidir.

Bir malzemenin su buharını ne kadar geçirdiğini gösteren faktör (Mu). Düşük μ değeri = nefes alan malzeme, yüksek μ değeri = buhar geçirmez. EPS için μ = 20–40, XPS için μ = 80–250. Mantolamada nem yönetimi için kritiktir.

Üretilen EPS levha veya bloğun nominal boyuta göre kabul edilebilir sapma miktarı. TS EN 13163'e göre kalınlıkta ±2 mm, uzunluk-genişlikte ±0,6%. Düşük tolerans, uygulamada işçilik kalitesini artırır.

DIN 4102'ye göre zor alev alır malzeme sınıfı. EPS söve bloklarımız bu sınıftadır. Alev kaynağı uzaklaştığında kendi kendine sönen yapıya sahiptir.

Bir ürünün AB sağlık, güvenlik ve çevre koruma gerekliliklerini karşıladığını gösteren işaret. Yapı malzemeleri için harmonize EN standartlarına uygunluk gerektirir.

EPS bloklardan istenen geometride parçalar elde etmek için kullanılan, bilgisayar kontrollü sıcak telli kesim teknolojisi. Hassas ambalaj geometrileri ve özel söve modelleri bu yöntemle üretilir.

Yapı Malzemeleri Yönetmeliği kapsamında üreticinin, ürünün performans özelliklerini beyan ettiği resmi belge. CE/G işareti taşıyan yapı malzemeleri için zorunludur. Yapı denetim sürecinde proje dosyasına eklenir.

EPS (Expanded Polystyrene), polistiren ham maddesinden buhar ve ısı enjeksiyonu ile genleştirilerek elde edilen hücreli yapıya sahip bir termoplastiktir. Beyaz veya gri (karbonlu) olarak üretilir; mantolama, ambalaj ve asmolen uygulamalarında kullanılır.

Binanın enerji ihtiyacını ve sınıfını (A en iyi, G en kötü) gösteren resmi belge. Yeni binalarda yapı ruhsatı için zorunludur; mantolama, en hızlı sınıf yükseltme yatırımıdır.

Elektronik komponentlere statik elektrik aktarımını engelleyen, antistatik yüzey kaplamalı strafor. Yüksek hassasiyetli elektronik ürünlerin sevkiyatında tercih edilir.

Dış cephe ısı yalıtım kompozit sistemi. EPS levha + yapıştırıcı + dübel + file + sıva + son kat boyanın bir bütün olarak uygulandığı sistem. TS EN 13499 standardına uyumludur. Türkiye'de yaygın olarak "mantolama" denilen sistemin teknik adıdır.

EPS yüzeyine uygulanan ilk kat sıvanın içine alkali dayanımlı cam elyafı fileli olarak gömülmesi işlemi. Sıvanın çatlamasını önler, gerilim dağıtır. Toplam kalınlık 4–6 mm'dir.

Türkiye'de yapı malzemelerinin ulusal teknik düzenlemelere uygunluğunu gösteren işaret. AB CE işaretinin Türk ulusal eşdeğeridir. EPS, asmolen ve söve gibi yapı malzemelerinde zorunludur.

Ahşap ambalaj malzemelerinde uluslararası ticarette zararlı organizma yayılımını önlemek için uygulanan fitosaniter işlem standardı. Stamping/heat-treatment işaretli paletler ile uyumludur.

EPS hammaddesine grafit partikülleri eklenerek üretilen, gri renkte ve beyaz EPS'e göre yaklaşık %20 daha düşük ısı iletkenliğine sahip yalıtım malzemesi. Yüksek katlı binalar ve enerji verimliliği yüksek projeler için tercih edilir.

Dış cephe yalıtım sistemi olarak ETICS (External Thermal Insulation Composite System) adıyla da bilinen, EPS levha + yapıştırıcı + file + sıva + son kat boyanın bir bütün olarak uygulandığı kompozit yapı. TS EN 13499 standardı kapsar.

Mantolama köşelerinde, pencere ve kapı çevrelerinde kullanılan, fileli PVC veya alüminyum profil. Köşelerin darbe ve gerilim çatlağına karşı korunmasını sağlar.

Bir malzemenin ne kadar ısı ilettiğini gösteren değer. W/mK biriminde ölçülür. Değer ne kadar düşükse malzeme o kadar iyi yalıtır. EPS için λ ≤ 0,038 W/mK, karbonlu EPS için λ ≤ 0,031 W/mK tipiktir.

Mantolama; bir yapının dış kabuğunun yalıtım malzemesi ile kaplanması ve üzerine fileli sıva + son kat boya uygulanması işlemidir. EPS strafor, karbonlu EPS, taşyünü veya XPS gibi malzemelerle yapılabilir. Türkiye'de TS 825 standardına uygun olmalıdır.

Mantolama levhalarını duvara mekanik olarak sabitlemek için kullanılan, plastik gövdeli ve geniş başlı özel dübel. Sınıf A (60 N) ve Sınıf B (40 N) çekme dayanımı seviyeleri vardır. 1 m²'ye 6–8 adet dübel kullanılır.

BASF firması tarafından geliştirilen grafit takviyeli EPS ham maddesi. Karbonlu EPS'in yaygın ham madde markasıdır. Royterm karbonlu EPS levhalarımız da bu kategori altında üretilir.

Stiren monomerinin polimerleşmesiyle üretilen, sert ve şeffaf bir termoplastik. EPS ve XPS'in ham maddesidir. Berraklığı, sertliği ve düşük maliyeti nedeniyle ambalaj ve yalıtım sektöründe yaygın kullanılır.

Bir yapı elemanının ısıya karşı gösterdiği direncin ölçüsü. m²K/W biriminde ifade edilir. R = kalınlık (m) / λ (W/mK). R değeri yüksek olan malzemeler daha iyi yalıtır.

Strafor, EPS'nin Türkiye'de yaygın olarak kullanılan ticari adıdır. BASF firmasının Styropor markasından gelir. Mantolama levhası, asmolen, söve ve ambalaj köpüğü gibi farklı formlarda üretilir.

Bina cephelerinde pencere ve kapı çevresi, korniş, plaster ve dekoratif kabartmalar için kullanılan, EPS'tan üretilen hafif yapı elemanı. Sıva ve boyaya uyumlu yüzeyi ile estetik cephe tasarımlarında yaygın olarak tercih edilir.

EPS'in su altında uzun süre bekletildiğinde hacimce ne kadar su aldığını gösteren değer. TS EN 13163 standardı 28 günlük su emme testini tanımlar. Mantolama EPS'i için ≤ %5 hacim olması beklenir.

Ürünün üretimden tüketime kadar belirli bir sıcaklık aralığında (-25°C ile +8°C arası tipik) tutulduğu lojistik sistemi. EPS stroafor kasaları balık, et, ilaç gibi ürünlerin taşımasında soğuk zinciri 24–72 saat koruyabilir.

Bazalt taşının yüksek sıcaklıkta eritilip elyaf haline getirilmesi ile üretilen, A1 yangın sınıfına sahip mineral yün yalıtım malzemesi. Yüksek katlı binalarda ve yangın yönetmeliğinin sıkı olduğu projelerde tercih edilir.

Türkiye Standardları Enstitüsü tarafından yayınlanan ve binalarda ısı yalıtımına ilişkin kuralları tanımlayan standart. Türkiye'yi 4 iklim bölgesine ayırır ve her bölge için maksimum U değerlerini belirler. Yapı ruhsatı için zorunludur.

Binalarda kullanılacak fabrika yapımı EPS yalıtım ürünlerini tanımlayan harmonize Avrupa standardının Türkçe karşılığı. Yoğunluk, ısı iletkenliği, basınç dayanımı ve yangın sınıfı gibi parametreleri kapsar.

Türkiye'de standartların hazırlanması ve uygulanmasını sağlayan kurum. TSE belgesi, bir ürünün ilgili Türk standartlarına uygun üretildiğini gösterir; üretim sürekliliği ve kalite kontrol denetimleriyle yenilenir.

EPS bazlı kompozit ısı yalıtım sistemleri (ETICS) için Avrupa Standardının Türkçe karşılığı. Sistemin yapıştırıcı, yalıtım, sıva ve son kat bileşenlerinin uyumluluğunu tanımlar.

Bina kabuğunda yalıtım sürekliliğinin kesildiği, yüksek ısı geçirgenliği olan noktalar. Tipik örnekler: kolon-perde duvar birleşim noktaları, balkon konsolu, pencere doğraması. Mantolama bu köprüleri kapatarak enerji kaybını %20'ye kadar azaltır.

Bir yapı elemanının (duvar, çatı, döşeme) ne kadar ısı geçirdiğini gösteren değer. W/m²K biriminde ölçülür. R değerinin tersi olarak düşünülebilir. TS 825, her iklim bölgesi için maksimum U değerlerini tanımlar.

XPS (Extruded Polystyrene), polistirenin sürekli ekstrüzyon prosesi ile elde edilen, yoğun ve kapalı hücreli yapıya sahip yalıtım malzemesidir. EPS'e göre daha yoğun, su almayan ve daha yüksek basınç dayanımına sahiptir. Bodrum, teras ve perde duvar gibi yüksek nem yüklü alanlarda tercih edilir.

Yapı malzemelerinin yangına tepkisine göre A1 (yanmaz) ile F (yüksek yanıcılık) arası sınıflandırma. EPS strafor Sınıf E, taşyünü ise Sınıf A1'dir. Sınıf E malzeme, mantolama sisteminde sıva + file ile birlikte yanma yayılımı kontrol altına alınır.

EPS'in birim hacim başına ağırlığını gösteren parametre. Düşük yoğunluk (12–16 kg/m³) ambalaj ve genel mantolama için, yüksek yoğunluk (25–35 kg/m³) ise yüksek basınç dayanımı gerektiren uygulamalar için tercih edilir.

Dış cephe mantolaması mümkün olmayan binalarda (kat malikleri kararı, tarihi yapı vb.) iç duvar yüzeyine EPS levha uygulaması. Daha sınırlı performans verir ancak hızlı bir çözümdür.